są to węglowodory nienasycone o szczególnej budowie, znane jako pomarańczowo-czerwone barwniki w takich owocach jak: pomarańcze, pomidory i marchew, oraz żółte barwniki wielu kwiatów. Występują w chloroplastach i chromoforach.

Chloroplast jest to organellum komórkowe roślin i glonów ( struktura występująca w cytoplaźmie komórki, wyspecjalizowana do spełniania określonych funkcji ), otoczone podobnie jak mitochondria, podwójną błoną białkowo-lipidową, w której zachodzi proces fotosyntezy. Wnętrze chloroplastu wypełnia substancja białkowa stroma, w której skład wchodzą niewielkie ilości DNA, enzymy biorące udział w fotosyntezie oraz rybosomy typu prokariotycznego (tzw. rybosomy małe), które biorą udział w produkcji białek (są one jednak mniejsze od rybosomów eukariotycznych tzw. dużych znajdujących się w cytoplazmie). Dzięki zawartości zielonego barwnika chlorofilu, chloroplasty mają zdolność wykorzystywania energii światła słonecznego do syntezy związków organicznych. Są zaliczane do plastydów, których główną funkcją jest poprzez wykorzystanie energii świetlnej, przemiana dwutlenku węgla oraz wody w glukozę i tlen.

Chromofor - jest to część lub motyw strukturalny cząsteczki odpowiedzialny za jej barwę. Gdy cząsteczka absorbuje daną długość fali światła widzialnego, a odbija lub przepuszcza inne długości, wtedy ma ona kolor. Chromoforami w związkach biologicznych (np. hemoglobinie, czy bilirubinie) są często pierścienie pirolowe. Mogą one albo wiązać metal (atom żelaza w hemoglobinie lub miedzi w chlorofilu), tworząc z czterech podjednostek pirolu rodzaj otaczającego go wieńca, ale działają jako chromofor też bez związanego metalu:

• jako otwarty łańcuch - fitochrom, fikobilina, bilirubina
• pirole w formie pierścienia bez metalu – porfiryna.
  

W takim wypadku działają na zasadzie sprzężenia wiązań pi.

Do tej pory zidentyfikowano i opisano około 800 kartoneidów. Związki te pełnią pomocniczą rolę w procesie fotosyntezy, ponieważ absorbują pewne zakresy promieniowania świetlnego (niebieska, fioletowa). W liściach ich barwa jest maskowana przez zieloną barwę chlorofilu ( barwnik roślin i glonów, niezbędny do procesu fotosyntezy ), uwidocznia się jesienią, kiedy chlorofil się rozpada. Przykładem karotenoidu jest β-karoten. Karotenoidy nadają również barwę innym częściom rośliny, np. korzeniowi marchewki. Glony, zwłaszcza ksantofile syntezują wielką różnorodność karotenoidów. Absorbują one światło niebieskie i zielone i nie fluoryzują w przeciwieństwie do chlorofili.

Beta-caroten obok witaminy C i E należy do najdokładnej przebadanych przeciwutleniaczy. Jego sukces wynika przede wszystkim z rzeczywistej siły zapobiegania chorobie i starzeniu się. Jednocześnie nie ma żadnych toksycznych działań. Beta-caroten jest napewno najbardziej znanym karotenoidem, lecz nie najsilniejszym. Jak wynika z publikacji w prestiżowym "Journal of the National Cancer Institute", likopen jest przeciwutleniaczem dziesięciokrotnie silniejszym od beta-carotenu. Szeroko zakrojone badanie z udziałem 52000 mężczyzn, prowadzone przez 6 lat przez zespół Uniwersytetu Harwardzkiego wykazało, że dieta bogata w likopen ( likopen jest składnikiem Pro-State Power ), zmniejsza ryzyko raka prostaty o 21%.

Bez karotenoidów, byłaby niemożliwa fotosynteza w atmosferze ziemskiej. Karotenoidy są istotnym czynnikiem dla ludzkiego zdrowia np. beta-karoten od wielu lat odgrywa znaczącą rolę jako źródło witaminy A. Niedawno odkryto, że karotenoidy mają korzystny wpływ na poważne schorzenia jak: nowotwory, choroby serca i pogarszanie się wzroku. Obecnie prowadzone są badania nad działaniem karotenoidów jako przeciwutleniaczy i regulatorów systemu odpornościowego.



[POWRÓT]